Σπυρίδωνος Κρητικού, Ζωγράφου: Η Εικόνα της «Προσευχής του Χριστού» της Ωραίας Πύλης του Τέμπλου του Ιστορικού Ναού της Παναγίας Τρυπητής (Πρώτο)

Η φιλοτέχνηση στα 1938 της Νέας Εικόνος της Ζωοδόχου Πηγής στο Ιερό Αγίασμα

(το χρονικό της Iστορήσεως της οποίας ιχνηλατήσαμε στα άρθρα που προηγήθηκαν) σηματοδότησε το τέλος μιας μακράς περιόδου στην ιστορική πορεία της Τρυπητής και την ταυτόχρονο είσοδο του Μνημείου στη Νεοτέρα Εποχή.

 

                                                                                                                                    

Όσες από τις Εικόνες που δημιουργήθηκαν τα παλιά εκείνα χρόνια διασώθηκαν, μας ευλογούν από το παλαιότατο ξυλόγλυπτο Τέμπλο του Ναού ενώ μας μεταφέρουν σε ένα εν πολλοίς άγνωστο παρελθόν, οι απαρχές του οποίου χάνονται στα τέλη του 18ου αιώνος κατά την Προεπαναστατική Εποχή. Η είσοδος του Μνημείου στη Νεοτέρα και Σύγχρονο Εποχή ταυτίζεται με την παρουσία σ’ αυτό του μακαριστού Πρωτοπρεσβυτέρου Νικολάου Ντρέκη (Περιστέρα Νωνάκριδος 1903 – Αίγιον 26 Δεκεμβρίου 2001). Οι υπηρεσίες του στο Ναό ιχνηλατούνται από το 1933, τα επίσημα όμως καθήκοντά του ως νεοχειροτονημένος κληρικός και Προϊστάμενος, ανέλαβε στις 15 Αυγούστου 1940. Στις πρωτοβουλίες του αειμνήστου Πρωθιερέως κατά την τριανταοκτάχρονη δημιουργική παρουσία του στην εκκλησία, οφείλεται και η Ιστόρησις των εσωτερικών χώρων του Προσκυνήματος με Αγιογραφίες (παλαιότερες και νεότερες) που καταλαμβάνουν τις επιφάνειες των τοίχων τόσο στον άνω Κυρίως Ναό όσο και στον ισόγειο Πρόναο. Στα άρθρα που προηγήθηκαν, μας εδόθη η ευκαιρία να περιγράψουμε εν μέρει τα έργα αυτά. Αδιάψευστος μάρτυρας της ανύσταχτης φροντίδας του Μακαριστού για την σωστή Αγιογράφηση του Ναού, αναδεικνύεται η αγωνία που τον διακατείχε ένεκα της παρατεταμένης καθυστερήσεως της ολοκληρώσεως δύο μεγάλων επιτοιχίων Εικόνων (εκείνων της «Παρουσίας του Θεού» και της «Αμπέλου») τη φιλοτέχνηση των οποίων είχε αναθέσει στον Αγιογράφο Αθανάσιο Ψαρρό. Ο Νικόλαος, γνωρίζοντας την καθομολογουμένη ασυνέπεια του καλλιτέχνου αναφορικώς προς το χρόνο παραδόσεως των εργασιών που αναλάμβανε (τα αίτια οφείλοντο στον αθεράπευτα τελειομανή και λεπτολόγο χαρακτήρα του) στερημένος επιπλέον της δυνατότητος να ελέγξει ο ίδιος την πρόοδο της εργασίας του Ψαρρού (ο Αγιογράφος δούλευε τις δύο Εικόνες στη γενέτειρά του το Δερβένι) αποτυπώνει τα ασφυκτικά συναισθήματα που του προξενεί το αδιευκρίνιστο του χρόνου της ολοκληρώσεως των έργων σε πέντε ιδιόγραφες επιστολές του (τις δημοσιεύσαμε κατά την προηγηθείσα ενότητα των άρθρων μας) γραμμένες ανάμεσα στις 19 Μαρτίου 1964 και στις 6 Απριλίου 1968, με παραλήπτη το ζωγράφο.

 

 

Οι Σελίδες της Ιστορίας της Τρυπητής (Παλαιοτέρας και Νεοτέρας) μας περιδινούν ευχαρίστως από προσώπου εις πρόσωπον, από ιερού γεγονότος εις ιερό γεγονός και από καλλιτεχνικής δημιουργίας εις καλλιτεχνικήν ανάλογον, η οποία υπήρξε αντικείμενον του περαιτέρω εγκαλωπισμού του Ιερού Οίκου της Παναγίας μας. Ως τοιάυτη θα εκλάβωμε και την τελευταία σημαντική αγιογραφική εργασία που έλαβε χώρα στην Τρυπητή τέσσερα χρόνια πριν τη φιλοτέχνηση της Νέας Εικόνος στο Αγίασμα, μία εργασία η δημιουργία της οποίας τοποθετείται στα 1934. Κατά το έτος εκείνο, ανετέθη στον διερχόμενο από το Αίγιον Αγιορείτη Αρχιμανδρίτη και Αγιογράφο Αθανάσιο Δανιηλίδη, η ιστόρησις του Βήλου της Ωραίας Πύλης στο Τέμπλο του Ναού, με το θέμα της «Προσευχής του Χριστού», Ιερά Παράσταση στην οποία απεικονίζεται ο Ιησούς να προσεύχεται στον Κήπο της Γεσθημανή, λίγο πριν από τη Σύλληψη και τη Σταύρωσή Του. Λόγω της ελλείψεως γραπτών τεκμηρίων ή προφορικών πληροφοριών, εξακολουθούμε να αγνοούμε τους λόγους για τους οποίους η παραγγελία της φιλοτεχνήσεως της Εικόνος εδόθη στο Δανιηλίδη και όχι σε κάποιον από τους γηγενείς Αγιογράφους. Εικάζουμε, πως η παραγγελία της φιλοτεχνήσεως της εν λόγω Εικόνος εδόθη στο Στέφανο Δανιηλίδη, επειδή ως πατρινός, διατηρούσε γνωριμίες με πρόσωπα της πόλεώς μας.

Ό τι προϋπήρξε της Εικόνος του Δανιηλίδη στο σημείο αυτό του Τέμπλου έχει απωλεσθεί, άγνωστον γιατί. Οι περιορισμένες κατά το ύψος διαστάσεις της «Προσευχής του Χριστού» που επιτρέπουν να δημιουργείται το άσχημο κενό που εμφανίζεται ανάμεσα στην κάτω οριζόντιο περίγραμμα της επιφανείας της Εικόνος και στο δάπεδο του Αγίου Βήματος, δηλώνουν πως την εποχή κατά την οποία ο Δανιηλίδης ζωγράφισε το έργο, στο σημείο αυτό της Ωραίας Πύλης υπήρχαν Βημόθυρα, που αφαιρέθηκαν σε απροσδιόριστο χρόνο, των οποίων την περαιτέρω πορεία και κατάληξη, δε γνωρίζουμε. Η Εικόνα του Δανιηλίδη αντικατέστησε προγενέστερη που βρισκόταν στην ίδια θέση και μάλλον απεικόνιζε τον «Άρτο της Ζωής», Ιερά Παράσταση που κατά παράδοση ιστορείτο στο σημείο αυτό του Τέμπλου κάθε εκκλησίας κατά την Ύστερο Περίοδο της Τουρκοκρατίας. Η Εικόνα του Δανιηλίδη ωστόσο, δεν αποκλείεται να αντικατέστησε την «Παραβολή των Δέκα Παρθένων», Παράσταση που είχε εισαγάγει στην Εικονογραφική Παράδοση του Τόπου μας με την εγκατάστασή του στην Μετεπαναστατική Βοστίτσα στα 1830 – 1831, ο μέγιστος των Αγιογράφων της Πατρίδος μας, Κωνσταντίνος Φανέλλης (;1806 – Αίγιον 1874).

Αίγιον, Χριστούγεννα 2018                                                                                                                                                             

Σπυρίδων Κρητικός, Ζωγράφος

Top