Σπυρίδωνος Κρητικού, Ζωγράφου: Το Ιερό Εξωκκλήσιο του Αγίου Νικολάου του Νέου του εν Βουναίνοις στο Βουλωμένο Αιγίου (Τρίτο)

Το γενικό αρχιτεκτονικό ανάπτυγμα του Εξωκκλησίου του Αγίου Νικολάου στο Βουλωμένο και η διάθρωση των επί μέρους όγκων του, διακρίνονται

για την απλότητά τους. Πρόκειται για λιθόκτιστη, μονόχωρη, μονόκλιτη Βασιλική με δύο εισόδους (στη δυτική και τη βόρεια όψη) και με δίριχτη αμφικλινή στέγη, δίχως Τρούλο. Το Ιερό Βήμα κοσμείται εξωτερικά από μια μόνο Κόγχη, την κεντρική (της Πλατυτέρας) που στο κτήριο αυτό είναι τριμέτωπη, με μικροσκοπικό μονόλοβο ορθογώνιο παράθυρο τοποθετημένο στο μεσαίο μέτωπο. Οι δύο εκατέρωθεν Κόγχες της Προθέσεως και του Διακονικού που έχουν μικρότερο μέγεθος, δεν προβάλλονται στο εξωτερικό του ναού επειδή το κοίλωμά τους εγγράφεται στο φάρδος του τοίχου της ανατολικής όψεως.

 

 

Οι διαστάσεις του μνημείου τις οποίες καταγράψαμε και παραθέτουμε ως έχουν στη συνέχεια της παρούσης δημοσιεύσεως, εκ των πραγμάτων, δεν είναι οι αρχικές. Οι αρχικές διαστάσεις που παραμένουν απροσδιόριστες, βρίσκονται εσωτερικά και είναι καλυμμένες από τα νεότερα επιχρίσματα. Στο σημερινό μας κείμενο παραθέτουμε τις εξωτερικές διαστάσεις που διαθέτει σήμερα ο Ναός, οι οποίες έχουν διαμορφωθεί σε συνάρτηση με το αυξομειούμενο πάχος των αλληλοδιαδόχων επιστρώσεων του ασβεστοαμμοκονιάματος. H αναφορά μας επομένως είτε στις γενικές είτε στις επί μέρους διαστάσεις του μνημείου γίνεται εδώ κατά προσέγγιση, καθότι από τοίχο σε τοίχο, από θύρα σε θύρα και από παράθυρο σε παράθυρο, τα μεγέθη αποκλίνουν και μάλιστα αισθητά, επειδή η οικοδόμηση του Ναού συντελέστηκε (όπως γινόταν εξ’ άλλου κατά την εποχή εκείνη) με ελεύθερες και χειρωνακτικές διαδικασίες, γεγονός το οποίο δικαιολογεί την έλλειψη συμμετρίας που χαρακτηρίζει τις επί μέρους αναλογίες.

Η κάτοψη του Ιερού Ναού εμφανίζει κτήριο ορθογωνίου σχήματος με μήκος που υπερβαίνει τα οκτώ μέτρα, πλάτος τα εφτά και ύψος τα τρία μέτρα. Οι θέσεις που κατέχουν οι θύρες του ναού αλλά και η μεθοδολογία της κατασκευής τους, όπως επίσης οι θέσεις και ο τρόπος κατασκευής των παραθύρων και της τριμέτωπης Κόγχης στην ανατολική πρόσοψη, φανερώνουν πως σε γενικές γραμμές οι αρχικές διαστάσεις του μνημείου ως προς το συνολικό μήκος τους και το ανάλογο πλάτος, δεν έχουν διαφοροποιηθεί. Αμφιβολία ωστόσο μας διακατέχει ως προς το γενικό ύψος που σήμερα εμφανίζει ο Ναός, για το οποίο δεν είμαστε σε θέση να εξακριβώσουμε εάν είναι το αρχικό. Η εξακρίβωση του μήκους του αρχικού ύψους που είχε το Εξωκκλήσιο προϋποθέτει τμηματικές επί τόπου αφαιρέσεις επιχρισμάτων, ώστε να γίνουν οι ενδεδειγμένες αυτοψίες στις τομές που θα προκύψουν και να διαπιστωθεί επομένως, εάν το κτήριο επιμηκύνθηκε καθ’ ύψος ή όχι, είτε κατά την Ανακαίνιση που έλαβε χώρα στο τέλος του 19ου αιώνος (θα αναφερθούμε λεπτομερώς στην Ανακαίνιση εκείνη κατά τις προσεχείς αναρτήσεις μας) είτε κατά την πιο πρόσφατη αντικατάσταση της στέγης, μετά το Σεισμό του 1995. Λεπτομερέστερα, οι εξωτερικές διαστάσεις του Εξωκκλησίου έχουν ως εξής: το γενικό μήκος της βορείου προσόψεως πλησιάζει κατά προσέγγιση τα οκτώ μέτρα και τα είκοσι επτά εκατοστά ενώ της νοτίου, τα επτά μέτρα και τα εβδομήντα δύο εκατοστά. Το γενικό μήκος της δυτικής προσόψεως εγγίζει τα έξι μέτρα και τα δέκα επτά εκατοστά, περίπου. Τέλος, το μήκος της επιφάνειας της ανατολικής προσόψεως του Ναού, συμπεριλαμβανομένης της πτυχώσεως που δημιουργεί η τριμέτωπη Κόγχη, εγγίζει τα έξι μέτρα κι τα εβδομήντα δύο εκατοστά.

Το γενικό ύψος του Εξωκκλησίου εξωτερικά, από το κρηπίδωμα της βάσης έως το οριζόντιο γείσο της στέγης, αριθμεί κατά μέσον όρο τα τρία μέτρα και τα είκοσι οκτώ εκατοστά.    

Το γενικό πάχος των τοίχων του Ναού μαζί με τα επιχρίσματα, υπερβαίνει το ένα μέτρο.

 

 

 

Όπως ήδη επισημάναμε, το Εξωκκλήσιο του Αγίου Νικολάου του Νέου φέρει δύο πύλες εισόδου με ίδιο μέγεθος, μία κύρια και μία δευτερεύουσα, σύμφωνα με την παράδοση της εποχής. Η κύρια, κατά τα καθιερωμένα, βρίσκεται στην δυτική πρόσοψη ενώ η δευτερεύουσα, στη βορινή.

Δύο παράθυρα που επίσης έχουν μεταξύ τους ίδιες περίπου διαστάσεις, βρίσκονται τοποθετημένα το ένα απέναντι από το άλλο προς ανατολάς, πλησίον του Τέμπλου. Κατά το παρελθόν αποτελούσαν την μοναδική πηγή χάρη στα οποία το φυσικό φως διαχέετο στο εσωτερικό του Ναού. Το άνοιγμα τους σήμερα φράσσεται από σιδερένιο σταυρόσχημο κιγκλίδωμα σύγχρονης κατασκευής, που αποτελεί προσθήκη που έγινε κατά την τελευταία ανακαίνιση. Παλαιότερα τα δύο παράθυρα έφεραν σιδερένιες διασταυρούμενες μπάρες σε οριζόντια και κάθετη διάταξη που σχημάτιζαν κάναβο. Ήσαν όμοια με τα παράθυρα του Εξωκκλησίου των Αγίων Αποστόλων επί της οδού Ομαγυρίου Διός προς τα Σταφιδάλωνα που εξακολουθούν να βρίσκονται στη θέση τους διατηρώντας την αρχική τους μορφή και του Παρεκκλησίου του Αγίου Μελετίου επί των οδών Επισκόπου Τιμοθέου και Αγίου Μελετίου στο Αίγιον, το οποίο, βαριά πληγωμένο από το σεισμό του 1995 έχει καταρρεύσει, με εξαίρεση τη δυτική πρόσοψη.

 

 

 

Η εξωτερική πλευρά της Κόγχης του Αγίου Βήματος στην ανατολική όψη του Εξωκκλησίου του Αγίου Νικολάου του Νέου έχει όπως προαναφέραμε τριμέτωπη μορφή. Το γενικό ύψος της εγγίζει τα τρία μέτρα και δέκα εκατοστά. Το προς βορρά μέτωπο της Κόγχης έχει πλάτος ένα μέτρο και επτά εκατοστά, το κεντρικό, ένα μέτρο και το νότιο μέτωπο, ένα μέτρο και δέκα τρία περίπου εκατοστά. Η επιφάνεια του μεσαίου μετώπου διακόπτεται από μικροσκοπικό, μονόλοβο ορθογώνιο παράθυρο με διαστάσεις, είκοσι πέντε εκατοστά κατά το ύψος επί είκοσι εκατοστά κατά το πλάτος. Η κάτω οριζόντια πλευρά του παραθύρου απέχει από το έδαφος ένα μέτρο και εξήντα οκτώ εκατοστά ενώ η πάνω πλευρά απέχει από την επιστέγαση της Κόγχης, ένα μέτρο και επτά εκατοστά.

Οι υπόλοιπες επιφάνειες του κτηρίου διακόπτονται από τις δύο εισόδους (προς δυσμάς και προς βορράν) και από τα δύο παράθυρα (προς βορράν και νότον). Από τις εισόδους, η δυτική φέρει διαστάσεις, ένα μέτρο και ενενήντα εκατοστά κατά το ύψος επί ενενήντα εκατοστά κατά το πλάτος ενώ η βόρεια, ένα μέτρο και ενενήντα δύο εκατοστά κατά το ύψος επί ενενήντα τέσσερα εκατοστά κατά το πλάτος. Το βορεινό παράθυρο φέρει διαστάσεις ενενήντα οκτώ εκατοστά κατά το ύψος επί πενήντα επτά εκατοστά κατά το πλάτος ενώ το νότιο, ενενήντα δύο επί πενήντα πέντε εκατοστά, αντιστοίχως. Και τα δύο παράθυρα του ναού απέχουν από το γείσο της στέγης, περίπου μισό μέτρο.

Αίγιον, κατά τις 9 Μαΐου 2019, Μνήμη του Αγίου Νικολάου του Νέου του εν Βουναίνοις

Σπυρίδων Κρητικός, Ζωγράφος

Top