ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ

«… ἁγίασον Κύριέ τους ἀγαπώντας τήν εὐπρέπειαν τοῦ οἴκου σου…»

Ἡ Ἐκκλησία μας στή λατρευτική της προσευχή περιλαμβάνει τόσο τούς κτίτορες, ὅσο καί τούς ἀνακαινιστές τῶν Ἱερῶν Ναῶν καί Μονῶν. Καί εἶναι εὐνόητοι οἱ λόγοι, γιά τούς ὁποίους τό πράττει. Τόσο οἱ Κτίτορες, ὅσο καί οἱ ἀνακαινιστές, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνάλωσαν τούς ἑαυτούς τους, ὄχι ἁπλά γιά κάποια κοινῆς ὠφελείας κτίρια καί καταστήματα, τά ὁποῖα ἔχουν (ἡμερομηνία λήξεως) τά στοιχεῖα τῆς παροδικότητας καί προσωρινότητας, ἀλλά γιά νά θεμελιώσουν, ἀνεγείρουν καί ἀνακαινίσουν τόπους ἱερούς, λατρείας, ἄσκησης καί προσευχῆς. Τόπους καί κτίρια, τά ὁποῖα τό Πανάγιο Πνεῦμα καθαγιάζει καί τούς μεταμορφώνει σέ ἱερά καί ἅγια Θυσιαστήρια. Τόπους ὅπου, διά τῶν ἱερῶν μυστηρίων καί τῶν ἁγιαστικῶν πράξεων, τελεσιουργεῖται ἡ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Τόπους θεμελιωμένους στή γῆ, ἀλλά μέ διαστάσεις οὐράνιες καί ὅπως ψάλλουμε στήν ἀκολουθία τῶν Ἐγκαινίων: «Σήμερον τῆς ἀπροσίτου δόξης σου ἡ ἐπιφοίτησις, τόν ἐπί γῆς παγέντα σοί Ναόν οὐρανόν κατεσκεύασε».
Ἑπομένως, δικαίως μέσα στόν ὀρθόδοξο Χριστιανικό Ἐκκλησιαστικό χῶρο, οἱ κτίτορες καί οἱ ἀνακαινιστές τῶν Ἱερῶν Ναῶν καί Μονῶν κατέχουν ξεχωριστή τιμητική θέση.
Γι’ αὐτό ὁσάκις γίνεται λόγος γιά τέτοιους χώρους ἱερούς καί λατρευτικούς, ἀπαραιτήτως γίνεται ἀναφορά σέ ὅλους τους παράγοντες, οἱ ὁποῖοι συνέβαλαν στήν ἀνοικοδόμησή τους καί ἀνακαίνισή τους.
«… ὑπέρ τῶν κτιτόρων καί ἀνακαινιστῶν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ ἥ της Ἱερᾶς Μονῆς …» ἡ «…ὑπέρ μακαρίας μνήμης καί αἰωνίου ἀναπαύσεως τῶν ψυχῶν τῶν κτιτόρων καί ἀνακαινιστῶν…»

Ὁ λόγος γιά τήν Ἱερά Μονή τοῦ Μεγάλου Σπηλαίου Καλαβρύτων.
Ἡ Ἱερά Μονή ἐσχάτως ἀνακαινίσθη ἐκ βάθρων ἐσωτερικά καί ἐξωτερικά.
Πρόκειται γιά ἀνακατασκευή τοῦ κυρίως κτιρίου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς καί γιά πλήρη ἀνακατασκευή κτιρίου Ξενώνα καί Φρουρίου. Οἱ ἐργασίες ποῦ ἔγιναν εἶναι:
Στατική ἐνίσχυση - ἀποκατάσταση στά κτίρια αὐτά μέ τσιμεντενέσεις καί μανδύες Ο.Σ.
Ἀρχιτεκτονοικές καί Η/Μ ἐργασίες σέ ὅλους τους χώρους.
Προμήθεια ἐξοπλισμοῦ.
Ἀνακατασκευή περιβάλλοντα χώρου.
Οἱ ἐργασίες αὐτές ἐντάχθηκαν στό χρηματοδοτικό πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2007-2013.

Ἡ ἐξωτερική ὄψη τῆς Μονῆς, ὅπως ἦταν πρό τῆς ἀνακαινίσεως, ἀδικοῦσε τό μεγαλοπρεπές κτίριο, ἀπό πλευρᾶς ἱεροπρεποῦς αἰσθητικῆς. Ἀντικρύζοντας ὁ ἐπισκέπτης – προσκυνητής ἐξωτερικά τήν πρόσοψη τῆς Μονῆς, θαύμαζε βλέποντας ἕνα τεράστιο κτίριο μέσα σ’ ἕνα βράχο, ἀλλά μέ ἐλλειπῆ ἱεροποιᾶ αἰσθητικά στοιχεῖα. Σήμερα, μετά τήν ἀνακαίνιση καί τίς σχετικές παρεμβάσεις καί ἀλλαγές, ἡ πρόσοψη τῆς Μονῆς ἀπέκτησε ἱεροποιό μορφή.

Ἐντονότερα ἡ ἱεροποίηση εἶναι στόν πρόναο τῆς Μονῆς. Ὁ Πρόναος, μέχρι χθές ἦταν ἁπλά ἕνας μεγάλος ἀδιαρρύθμιστος καί ἀδιακόσμητος χῶρος παραμονῆς τῶν προσκυνητῶν. Σήμερα αὐτός ὁ χῶρος ἔχει ἀλλάξει ὄψη σέ ὅλες του τίς διαστάσεις καί πλευρές, ἀπό τίς ἁγιογραφικές, διακοσμητικές καί ἄλλες ἱεροποιές παρεμβάσεις.

Εἰσερχόμενοι εἰς τό μεγαλοπρεπές κτίριον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς, μᾶς ὑποδέχεται ἕνας ζεστός ἱεροπρεπής καί ἀξιοπρεπής χῶρος, καταλλήλως διακοσμημένος σέ μιά φανταστική σύνθεση καί ἁρμονία, ζωγραφικῆς, ἁγιογραφίας, ξυλογλυπτικῆς καί αἰσθητικῆς, στοιχεῖα τά ὁποῖα ἁρμόζουν εἰς τόν συγκεκριμένο χῶρο προσδίδοντάς του αἴγλη καί μεγαλοπρέπεια, ἀνάλογη μέ τήν μακραίωνη ἱστορία του καί τήν ἁγιοπνευματική τοῦ προσφορά στόν Ὀρθόδοξο Χριστιανικό χῶρο.

Προϊδεασμένοι καί ἐντυπωσιασμένοι ἀνερχόμεθα διά τῆς ἐσωτερικῆς κλίμακος καί φθάνοντας στό πλατύσκαλον, στεκόμεθα διά νά θαυμάσωμεν τήν ἀναμνηστική ζωγραφική παράσταση, ἡ ὁποία ἀπεικονίζει τόν Μακαριώτατον Ἀρχιεπίσκοπον Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος κ.κ. ΙΕΡΩΝΥΜΟΝ, νά στέκεται εὐλαβής προσκυνητής ἐνώπιόν της Ἱερᾶς Εἰκόνος τῆς Παναγίας Σπηλαιωτίσσης (15.08.2013).
Συνεχίζοντας τήν ἄνοδο, εὐρίσκομεθα εἰς τόν ἀνακαινισθέντα πρόναον ἡ νάρθηκα τῆς Ἱερᾶς Μονῆς. Ἄνωθέν της τοξοτής πόρτας εἰσόδου, δεσπόζει σέ τοιχογραφία ἡ Ἱερά Εἰκών τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ, ὅπου κατά τήν Παράδοση, ἡ εἰκών τῆς Θεοτόκου εἶναι ἔργον τῶν χειρῶν του.
Ὁ προσκυνητής ἀπό τή θέση αὐτή, περιστοιχιζόμενος ἀπό τόν πλούσιο καί ἱεροπρεπῆ διάκοσμο, ὅπως μέ τέχνη καί μεράκι ἔχει ἀποτυπωθεῖ μέ ὅλες τίς μορφές τῆς Ἐκκλησίαστικης τέχνης, τήν ἀρχιτεκτονική, τήν ζωγραφική, τήν γλυπτική, ἐντυπωσιάζεται, κατανύγεται, θαυμάζει, μεταρσιώνεται. Ταυτόχρονα δέ, μέσα ἀπό τίς ζωγραφικές παραστάσεις περιμετρικά των ἐσωτερικῶν τοίχων, ὡς νά εὑρίσκεται ἐμπρός εἰς ἀνοικτόν βιβλίον, ξεναγεῖται καί πληροφορεῖται περί τῶν σημαντικῶν γεγονότων τῆς μακραίωνης ἱστορίας τῆς Μονῆς, ὡς καί θαυμάτων τῆς Παναγίας.
Ἀξίζει νά ἀναφερθῆ καί τό ἀνακαινισθέν Ἱερόν Παρρεκλήσιον τῶν ἐν τῇ Ἱερά Μονή φυλλασσομένων, μεγάλου ἀριθμοῦ, Ἱερῶν Λειψάνων.

Τέλος, εἰς τήν νότιαν πλευράν τοῦ Πρόναου, τιμητικῶς ἔχουν ἱστοριθεῖ οἱ Ἱερές Μορφές τῶν Κτιτόρων τῆς Ἱερᾶς Μονῆς: Συμεών – Θεοδώρου καί Εὐφροσύνης.
Τῶν ἀνακαινιστῶν τῆς Ἱερᾶς Μονῆς αὐτοκρατόρων:
α) Ἰωάννου Κατακουζηνοῦ
β) Ἀνδρονίκου γέροντος Παλαιολόγου
γ) Ἀνδρονίκου νέου Παλαιολόγου
Μετά ἀπό τήν σύντομη αὐτή περιγραφή τῶν χώρων, εἶναι καιρός νά ἀναφερθοῦμε καί στά πρόσωπα, τά ὁποῖα συνετέλεσαν στήν ἀνακαίνιση.
Ξεκινώντας ἀπό τόν ζωγράφο - ἁγιογράφο, ὁ ὁποῖος μέ τόν ἔντεχνο καλλιτεχνικό ἀλλά καί ἔμπειρο χρωστήρα του, ἱστόρισε τόν Πρόναο τῆς Μονῆς. Καί αὐτός εἶναι ὁ ὀνομαστός καί πανελληνίου φήμης ζωγράφος καί ἁγιογράφος Ἰωάννης Καροῦσος.
Ὁ Ἰωάννης Καροῦσος γεννήθηκε τό ἔτος 1937. Σπούδασε τήν ζωγραφική καί Ἁγιογραφική τέχνη στήν Ἀνωτάτη Σχολή Καλῶν Τεχνῶν κατά τά ἔτη 1955 – 1960. Ἔλαβε ὑποτροφίες ἀπό τό ἐξωτερικό. Ἔχει κάνει πολλές ἀτομικές καί ὁμαδικές ἐκθέσεις ἐντός καί ἐκτός Ἑλλάδος. Ἔχει ἱστορίσει πολλούς Ἱερούς Ναούς καί Ἱερές Μονές, μεταξύ των ὁποίων καί τόν Ἱερόν Ναόν Ἁγίου Ἀνδρέου Πατρών.
Συνδύαζε τήν τέχνη μέ τό ἐκκλησιαστικό ἦθος. Εἶχε βαθειά συναίσθηση ὅτι ἡ τέχνη πού ὑπηρετοῦσε εἶχε Ἐκκλησιαστικό καί λειτουργικό – προσευχητικό χαρακτήρα, γι’ αὐτό ἀγιογραφώντας λειτουργοῦσε καί διακονοῦσε προσευχητικά τόν Θεό καί τούς ἁγίους Του.
Ὁ Ἰωάννης Καροῦσος ἐκοιμήθη τήν 6ην Αὐγούστου 2013.
Προκειμένου νά ἀναδείξουμε τό ἦθος καί τήν συνέπειά του, δημοσιοποιοῦμε κατωτέρω, ἀποσπάσματα ἀπό ἰδιόχειρη ἐπιστολή του, πρός τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας, σχετική μέ τήν ἁγιογράφηση τοῦ Πρόναου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς.
Τόν μακαριστό Ἰωάννη Καροῦσσο, τόν ἐπισκέφθηκε ἡ ἐπάρατος ἀσθένεια, καί μέσα στήν δικαιολογημένη ἔκρυθμη ψυχολογική του κατάσταση, ἔνθερμο καί ζωηρό παρέμενε τό ἐνδιαφέρον του γιά τήν ὁλοκλήρωση τοῦ ἔργου του.
Γράφει, λοιπόν, πρός τόν Σεβασμιώτατο:
«. . . Ἐπειδή ἡ ὑγεία μου δέν εἶναι τόσο καλά, ταλαιπωροῦμαι μέ τίς χημειοθεραπεῖες κ.λ.π. καί πρέπει νά προλάβω νά τελειώσω τό ἔργο μου. . .». «. . . ἐλπίζοντας ὅτι ὁ Θεός θά μοῦ δώσει τήν δύναμη γιά νά ὁλοκληρώσω τό ἔργο μου, γιά τό ὁποῖο εἶμαι ὑπερήφανος, διότι εἶναι ὅ,τι καλύτερο ἔχω κάνει στήν σταδιοδρομία μου». «Θερμῶς παρακαλῶ νά ἐγκρίνετε τήν ἐν λόγω ἐργασία ὅσο γίνεται πιό γρήγορα ὥστε νά προλάβω νά ἀποτελειώσω τό ἔργο μας…».
Πράγματι, ὁ Θεός τοῦ ἐκπλήρωσε τήν ἐπιθυμία του, παρέχοντάς του χρόνο καί δύναμη καί ἔτσι ὠλοκλήρωσε τό ἔργο του.
Ἅς εἶναι αἰωνία ἡ μνήμη του καί ἡ μακαρία ψυχή του νά ἀναπαύεται στίς τάξεις τῶν ἐκλεκτῶν του Θεοῦ.
Τό πολύ σπουδαῖο, ὅμως, ἀνακαινιστικό ἔργο τῆς Μονῆς, ἐνδεχομένως καί νά μήν εἶχε πραγματοποιηθεῖ, ἄν δέν ὑπῆρχαν καί τά πρόσωπα ἐκεῖνα, τά ὁποῖα εἶναι οἱ ἰθύνοντες νόες κάι τά ὁποῖα ἀποτελοῦν τούς κυρίους μοχλούς κινήσεως τῶν σχετικῶν διαδικασιῶν, οἱ ὁποῖες ὁμολογουμένως, εἶναι χρονοβόρες, ἔμπονες, νευραλγικές καί φθοροποιές. Καί τά πρόσωπα αὐτά εἶναι ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μᾶς κ.κ. ΑΜΒΡΟΣΙΟΣ καί ὁ Πανοσιολογιώτατος Ἀρχιμανδρίτης π. Ἱερώνυμος Κάρμας, Καθηγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς. Πέραν τῆς ἁπλῆς εὐγνώμονης ἀναφορᾶς, δέν τολμῶ νά πῶ τίποτε ἄλλο, γιατί σίγουρα θ’ ἀδικήσω τήν μεγάλη συμβολή τους καί προσφορά. Ὡστόσο, ζητώντας τήν πατρική καί ἀδελφική συμπάθεια καί ἀγάπη τούς ἀποτολμῶ, δί’ ὀλίγων νά ὑπογραμμίσω τήν συμβολή τους.
Ὁ ἐκ φύσεως καί χαρακτῆρος ἀνήσυχος, δραστήριος, ριξικέλευθος καί τολμηρός Ἐπίσκοπός μας, δέν ἦταν δυνατόν νά δώσει «ἀνάπαυσιν τοῖς κροτάφοις του καί τοῖς βλεφάροις τοῦ νυσταγμόν», ἄν δέν ἀποτολμοῦσε τήν πραγμάτωση ἑνός τέτοιου μεγάλου καί σπουδαίου, διά τήν Μονή, ἔργου, ἀλλά καί τήν ὁλοκλήρωσή του. Πασιφανής ἦταν στό σεπτό πρόσωπό Του καί στήν ἱεροπρεπῆ ἔκφρασή Του ἡ χαρά, ἡ εὐτυχία καί ἡ εὔλογη ἱκανοποίηση, κατά τήν μεγάλη ἡμέρα τῆς Παναγίας (15.08.2013), κατά τήν ὁποία ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν καί πάσης Ἑλλάδος κ.κ. ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ, περιστοιχιζόμενος ἀπό ἀρχιερεῖς, ἱερεῖς καί πλῆθος πιστῶν, εὐλογοῦσε Ἀρχιεπισκοπικά τα ἀνακαινισμένα ἔργα τῆς Μονῆς.
Μετά τόν Ἐπίσκοπό μας τά δευτερεία τιμῆς καί ἐπαίνων ἀνήκουν στό δραστήριο καί ταπεινό Καθηγούμενο π. Ἱερώνυμο Κάρμα. Οἱ ἀγῶνες του, οἱ κόποι του, οἱ ἀγωνίες του, οἱ ἔμπονες προσπάθειές του γιά τό τόσο σημαντικό καί πρωτοπόρο ἀνακαινιστικό ἔργο, ὁμιλοῦν ἀπό μόνα τους, ὅσο καί ἄν ἐμεῖς θέλουμε, γιά λόγους ποῦ προσκρούουν στήν ἐγνωσμένη ταπεινότητα τοῦ ἐν λόγω προσώπου, νά σιωπήσουμε; Ἀρκεῖ καί μόνο μία ἐπίσκεψη στήν Ἱερά Μονή, γιά τήν ἐπιβεβαίωση τῶν λόγων μας.

Top